Marc Lynch, Timur Tengah Amerika: Kemusnahan Sebuah Rantau

Selama beberapa dekad, Marc Lynch, Profesor Sains Politik dan Hal Ehwal Antarabangsa di Universiti George Washington, diiktiraf sebagai antara sarjana sains politik Amerika Syarikat yang paling berpengaruh dalam kajian mengenai Timur Tengah. Karya ini bukan sahaja menyerlahkan kepakaran, keluasan ilmu serta ketajaman analisis beliau, malah memperlihatkan kepekaannya terhadap dimensi kemanusiaan di Timur Tengah—suatu aspek yang lazimnya diketepikan dalam perbahasan mengenai dasar luar Amerika Syarikat di rantau tersebut.

Karya-karya terdahulu beliau, termasuk buku penting yang diterbitkan pada 2007 mengenai rangkaian televisyen Al Jazeera dan kesannya terhadap masyarakat Timur Tengah, banyak membantu memperluaskan pemahaman dunia terhadap rantau itu melalui pendekatan yang memberi ruang kepada suara penduduk tempatan. Pendekatan sama diteruskan dalam karya-karya berikutnya, sekali gus membantu khalayak antarabangsa memahami dengan lebih mendalam sentimen masyarakat Arab serta struktur kuasa yang membentuk rantau yang bergolak ini. Dalam buku terbaharunya, Lynch mengalihkan tumpuan kepada penilaian kritikal terhadap legasi dasar-dasar Amerika Syarikat di Timur Tengah.

Karya ini sekali lagi membuktikan bukan sahaja kepakaran dan ketajaman analisis Lynch, tetapi juga penghargaan beliau terhadap dimensi kemanusiaan yang sering dipinggirkan dalam wacana dasar luar Amerika Syarikat.

Judul buku ini sendiri secara terang-terangan menggambarkan bahawa usaha Washington selama beberapa dekad untuk membentuk Timur Tengah demi kepentingannya sendiri akhirnya membawa kepada "kehancuran" (ruination) rantau tersebut. Hujah utama Lynch ialah, walaupun pernah wujud usaha damai yang serius dalam konflik Arab-Israel serta inisiatif mempromosikan demokrasi, dasar Amerika Syarikat terhadap Timur Tengah pada asasnya kekal konsisten sejak tahun 1970-an.

Menurut beliau, kegagalan Washington membentuk rantau itu mengikut kepentingannya berpunca daripada beberapa faktor utama. Antaranya ialah keutamaan berterusan terhadap pendekatan ketenteraan—sama ada secara langsung atau melalui negara proksi; pengabaian terhadap hak serta suara rakyat Arab; proses membuat keputusan yang lebih menumpukan kepada usaha menyingkirkan musuh berbanding membina kepentingan bersama; kecenderungan mengecilkan peranan dan tanggungjawab Amerika Syarikat dengan menganggap konflik di rantau itu berpunca semata-mata daripada keganasan tempatan sambil mengabaikan kesan psikologi dan politik akibat keganasan yang dilakukan oleh Amerika Syarikat atau sekutunya; serta hubungan yang terlalu berpihak kepada beberapa aktor serantau, khususnya Israel.

Lynch berhujah bahawa kelemahan-kelemahan tersebut menyebabkan dominasi Amerika Syarikat tidak pernah benar-benar berkembang menjadi hegemoni yang mantap kerana Washington gagal memperoleh legitimasi terhadap kepimpinannya. Pada masa sama, gabungan kuasa penentang yang berasaskan penentangan terhadap Israel dan Amerika Syarikat terus mendapat sokongan rakyat serta mengekalkan keupayaan ketenteraan yang signifikan.

Sebagai seorang sarjana yang konsisten berinteraksi dengan masyarakat Timur Tengah serta elit politik Amerika Syarikat, Lynch menyokong kesimpulan tersebut melalui bukti yang kukuh. Beliau meneliti kesan dasar luar Amerika Syarikat bermula daripada pentadbiran Presiden Richard Nixon sehingga Donald Trump bagi memahami mengapa majoriti masyarakat Arab—di luar kelompok elit yang kaya—terus menanggung penderitaan akibat dasar-dasar yang sekadar mengekalkan ketidakstabilan dan konflik serantau.

Menurut Lynch, pendekatan ini bukanlah fenomena yang unik kepada Amerika Syarikat semata-mata. Sebaliknya, dasar Washington telah meneruskan apa yang beliau sifatkan sebagai "patologi teras" yang sebelum ini memungkinkan kolonialisme Eropah, perdagangan hamba, Holocaust serta pelbagai tragedi besar dalam sejarah dunia.

Dalam prakata bukunya, Lynch menulis bahawa beliau mengambil masa yang lama untuk menerima hakikat sebenar punca masalah tersebut, namun selepas berpuluh tahun melakukan pemerhatian secara dekat, beliau menyimpulkan bahawa Amerika Syarikat gagal mengiktiraf masyarakat Timur Tengah sebagai manusia yang mempunyai nilai setara.

Menurut beliau, tindakan Amerika Syarikat selama beberapa dekad memperlihatkan bahawa nyawa orang Arab dan umat Islam tidak diberikan nilai yang sama seperti nyawa rakyat Amerika atau Israel. Sebahagian besar komuniti pembuat dasar serta masyarakat Amerika, katanya, seolah-olah gagal memahami bahawa umat Islam turut meratapi kehilangan anak-anak mereka dan merenung secara mendalam punca penderitaan yang dialami.

Begitu juga rakyat Palestin dan Iraq, yang bertindak balas terhadap penindasan, ketidakadilan dan pendudukan sebagaimana mana-mana masyarakat lain di dunia, termasuk rakyat Amerika sendiri. Namun mereka sering dilihat sekadar sebagai masalah yang perlu diselesaikan, sasaran manipulasi, aset strategik atau subjek kajian—bukannya manusia yang mempunyai hak, impian, harapan dan ketakutan yang setara dengan masyarakat lain.

Sorotan Lynch terhadap dasar Amerika Syarikat di Timur Tengah sepanjang beberapa dekad turut menegaskan dua dapatan utama. Pertama, Israel dan tuntutan-tuntutannya sentiasa menjadi faktor dominan yang hampir mustahil dicabar dalam pembentukan dasar Washington. Kedua, Amerika Syarikat tidak pernah benar-benar mengamalkan apa yang disebut sebagai "empati strategik", iaitu usaha memahami bagaimana masyarakat di rantau tersebut melihat dan bertindak balas terhadap tindakan ketenteraan Amerika Syarikat dan Israel terhadap tanah air serta hak mereka.

Menurut beliau, hampir setiap inisiatif baharu yang bertujuan memperbaiki keadaan politik atau ekonomi di Timur Tengah akhirnya gagal mencapai matlamat, malah dalam banyak keadaan memburukkan lagi keadaan atau kembali kepada pendekatan lama.

Lynch berhujah bahawa Washington gagal menukar kelebihan ketenteraannya kepada suatu sistem serantau yang berkekalan kerana ia tidak sanggup melakukan penyesuaian politik yang diperlukan. Tambahan pula, Amerika Syarikat kehilangan matlamat bersama yang mampu mewujudkan konsensus politik, sama ada dalam negara mahupun di Timur Tengah.

Beliau turut mempersoalkan bagaimana Amerika Syarikat boleh mendakwa mempertahankan undang-undang antarabangsa serta sistem antarabangsa berasaskan peraturan, sedangkan pada masa sama mempertahankan Israel daripada sebarang bentuk pertanggungjawaban berhubung tindakan di Gaza. Dalam keadaan sedemikian, beliau mempersoalkan mengapa masyarakat Arab perlu menerima suatu sistem antarabangsa yang menganggap kehidupan mereka boleh dikorbankan.

Pada penghujung buku, Lynch menyimpulkan bahawa dalam kerangka pemikiran yang dibentuk oleh militarisme, penyahmanusiaan terhadap masyarakat Arab dan Palestin serta hipokrasi dalam mempertahankan dominasi Amerika Syarikat, tragedi pembunuhan beramai-ramai di Gaza akhirnya dianggap sekadar nota kaki dalam sejarah.

Beliau mengaitkan keadaan itu dengan pelbagai episod penderitaan besar yang pernah dialami rakyat Mesir, Iraq, Kurdish dan Syria akibat dasar Amerika Syarikat. Menurut beliau, persoalan utama yang menjadi teras buku ini ialah sama ada pengurusan keseimbangan kuasa serantau lebih penting daripada nilai kehidupan manusia serta pembangunan rantau tersebut.

Lynch berpandangan bahawa Washington selama ini lebih mengutamakan aspek pertama, namun skala tragedi di Gaza telah memaksa masyarakat antarabangsa memberi perhatian yang jauh lebih besar kepada kos kemanusiaan akibat dasar tersebut.

Beliau turut mengemukakan beberapa kemungkinan mengenai hala tuju dasar Amerika Syarikat serta perkembangan Timur Tengah pada masa hadapan. Namun, beliau menegaskan bahawa tragedi di Gaza dan serangan bersama Amerika Syarikat-Israel terhadap Iran telah memperlihatkan dengan jelas kegagalan sistem serantau yang diterajui Washington.

Atas sebab itu, beliau berpendapat bahawa tanggapan sesetengah rakyat Amerika bahawa dunia—khususnya Timur Tengah—tidak mampu berfungsi tanpa dominasi Amerika Syarikat merupakan satu andaian yang silap. Menurut beliau, apabila sistem yang dibentuk Amerika Syarikat itu akhirnya berakhir, ia akan berakhir tanpa diratapi atau dikenang oleh sesiapa.

Lynch turut menegaskan bahawa dinamika Timur Tengah bukan lagi isu yang berlaku jauh daripada kehidupan masyarakat Amerika. Di Amerika Syarikat sendiri, individu dan institusi yang mempertahankan hak rakyat Palestin serta mengkritik tindakan Israel di Gaza berdepan tekanan politik yang besar, termasuk campur tangan pentadbiran Donald Trump terhadap universiti dan institusi pendidikan.

Perkembangan tersebut mencetuskan gelombang penentangan dalam masyarakat Amerika, khususnya dalam kalangan generasi muda, terhadap usaha mengehadkan kebebasan bersuara dan hak untuk membincangkan isu-isu penting. Menurut beliau, perubahan sentimen ini semakin jelas dalam landskap politik domestik Amerika Syarikat dan berpotensi mempercepatkan berakhirnya sistem antarabangsa yang diterajui Washington.

Dalam bahagian Afterword yang ditulis pada Julai 2025, Lynch turut memasukkan analisis mengenai serangan bersama Amerika Syarikat dan Israel terhadap Iran. Beliau berpendapat bahawa selaras dengan corak dasar Washington sejak beberapa dekad lalu, pentadbiran Trump berusaha menggunakan konflik tersebut bagi melaksanakan penyusunan semula secara menyeluruh terhadap susunan politik Timur Tengah.

Namun begitu, beliau tidak melihat sebarang petunjuk bahawa susunan baharu itu mampu mewujudkan kestabilan berkekalan atau membawa perubahan asas terhadap sistem serantau yang dibentuk Amerika Syarikat. Sebaliknya, beliau menyifatkan pendekatan Trump sebagai sesuatu yang "bersifat sandiwara", namun tetap meneruskan corak pemerintahan yang keras dan menindas sebagaimana yang diamalkan oleh pentadbiran-pentadbiran Amerika Syarikat sebelum ini.

Penulis ulasan ini, yang telah melalui sendiri pengalaman hidup selama enam dekad di Timur Tengah, menyifatkan buku Lynch sebagai karya yang berani, jujur dan amat mengesankan. Beliau mengesyorkan buku ini kepada sesiapa sahaja yang ingin memahami mengapa Timur Tengah terus menjadi rantau yang bergolak dan dipenuhi keganasan.

Walaupun tanggungjawab terhadap keadaan tersebut perlu dipikul oleh pelbagai pihak, buku ini menjelaskan dengan jelas bagaimana golongan militaris Amerika, pemerintah autoritarian di Timur Tengah serta kelompok pelampau Israel sama-sama menyumbang kepada penderitaan, perpindahan paksa dan ketidakstabilan yang dialami masyarakat rantau itu selama lebih tiga perempat abad—satu penderitaan yang, menurut beliau, terus bertambah parah dari tahun ke tahun.

Nota: Pandangan yang dikemukakan dalam penerbitan ini adalah pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya mencerminkan pendirian Arab Center Washington DC, kakitangannya atau Lembaga Pengarahnya.

Sumber : arabcenterdc.org